Czym w ogóle jest nawyk?
Jest to czynność wykonywana w regularny sposób, automatyczna reakcja na konkretną sytuację. Drobne nawyki każdego dnia przyczyniają się do dużych zmian w dłuższej perspektywie czasu. Często wmawiamy sobie, że wielki sukces wymaga wielkich działań. Jednak poprawienie jakiejś czynności o 1%, może mieć o wiele donioślejsze znaczenie w przyszłości. Początkiem każdego nawyku jest jedna mała decyzja, która powtarzana regularnie przynosi oczekiwane efekty.
Jak powstaje nawyk?
Nawyk jest zachowaniem powtórzonym wystarczającą liczbę razy, żeby nasz organizm wykonywał go odruchowo (automatycznie). Cały proces rozpoczyna się od metody prób i błędów. Pętla informacji zwrotnych we wszystkich zachowaniach człowieka wygląda następująco: próba, porażka, nauka, kolejna próba. W trakcie doskonalenia procesu, niepożądane działania są ignorowane, a te korzystne wzmacniane. To podstawa kształtowania nawyku. Nasz mózg stara się automatyzować każdy proces pokonywania cykliczne powtarzających się problemów. Dzięki tworzeniu nawyków, obniżamy poziom aktywności mózgu.
Pętla nawyku
Proces nabywania nawyków łatwo przedstawić w postaci czterech etapów: SYGNAŁ, PRAGNIENIE, REAKCJA, NAGRODA.
Ten mechanizm jest źródłem każdego nawyku. Mózg realizuje za każdym razem kroki w tej samej kolejności. Sygnał to informacja poprzedzająca nagrodę. Skłania mózg do określonego działania. Nasz umysł nieustannie analizuje środowisko zewnętrzne i wewnętrzne w poszukiwaniu sygnałów sugerujących obecność nagrody. W naturalny więc sposób prowadzi zatem do pragnienia. Pragnienie stanowi siłę napędową każdego nawyku. Każde pragnienie jest chęcią zmiany wewnętrznego stanu. Tym co przekształca sygnał w pragnienie są myśli, uczucia i emocje. Trzecim etapem pętli jest reakcja. To właściwy nawyk w formie myśli lub działania. Reakcja jest mocno uzależniona od Twoich umiejętności. Postąpisz zgodnie z nawykiem tylko i wyłącznie wtedy kiedy będziesz do tego zdolny. Na końcu reakcja przynosi nagrodę. Nagroda jest celem ostatecznym każdego nawyku.
Nawyki żywieniowe
Nawyki żywieniowe to sposób odżywiania się, czyli wszystkie czynności związane z jedzeniem, które wykonujemy rutynowo lub które są dla nas naturalne. Mogą być one dobre lub złe. Nawyki żywieniowe, określa się jako charakterystyczne i powtarzające się zachowania realizowane pod wpływem potrzeby dostarczania składników odżywczych oraz zapewnienia społecznych i emocjonalnych celów. Wyróżniają się pewnymi cechami — mają automatyczny, szablonowy charakter, kształtują się w procesie wielokrotnego powtarzania tych samych czynności według wyuczonego wcześniej wzoru.
Postępowanie człowieka w sferze żywieniowej, podobnie jak na innych płaszczyznach życia, jest uwarunkowane wieloma czynnikami, które stanowią zintegrowany i wzajemnie na siebie oddziałujący system. Oprócz czynników biologicznych, ekonomicznych, społeczno-kulturowych stanowiących źródło zachowań żywieniowych podkreśla się znaczenie czynników psychologicznych, w szczególności stresu.
Sposób odżywiania ma bardzo duże znaczenie dla organizmu człowieka, zarówno jeśli chodzi o wygląd ciała jak i samopoczucie. To dzięki prawidłowym nawykom żywieniowym, odpowiedniej ilości snu, aktywności fizycznej wykonywanej regularnie budujemy naszą kondycję, poprawiamy ogólną wytrzymałość organizmu i pracujemy nad wyglądem ciała. Nawyków żywieniowych, które towarzyszą nam przez całe życie, uczymy się już od dziecka. Rodzina kształtuje nasze nawyki od dzieciństwa, przekazuje też przekonania na temat odżywiania czy masy ciała. Jako dorośli, wciąż możemy je zmieniać i ulepszać. Każdy nawyk można zmienić w dowolnej chwili.
Istnieją czynniki, które wpływają na nasze wybory żywieniowe. Do najważniejszych należą fizjologiczne uczucie głodu i sytości, walory smakowe produktów, aspekt finansowy, wpływ na zdrowie, wiedza żywieniowa, wyznanie czy status społeczny. Powinniśmy uwzględnić wpływ czynników psychofizycznych takich jak indywidualne preferencje, przyzwyczajenia oraz tradycje. Wielu z nas sięga po ulubione potrawy lub przekąski w sytuacjach stresowych, aby dostarczyć sobie pozytywnych odczuć, z wygody i w celu kontrolowania masy ciała.
ŚWIADOMOŚĆ TEGO, ŻE MUSISZ SKORYGOWAĆ ZŁE NAWYKI ŻYWIENIOWE
TO JUŻ PIERWSZY KROK W KIERUNKU DO ZMIAN.
W jaki sposób zmienić nawyki żywieniowe, aby zostały z nami na długo?
Nie ma na świecie osoby, która posiada tylko dobre lub tylko złe nawyki. Zmiana każdego nawyku jest czasochłonnym procesem i wymaga dużo energii. Aby nasze próby, mogły zakończyć się sukcesem spróbuj na początku:
- skupić się na jednym nawyku, nie poprawiaj wszystkiego na raz,
- nie myśleć o wyniku, za priorytet obierz cały proces zmiany,
- znaleźć odpowiedni czas na zmianę: wystarczająca ilość zasobów psychofizycznych, otoczenie, atmosfera w pracy,
- daj sobie czas, to nie będzie proste i szybkie zadanie. Możesz również napotkać przeszkody, które będą Ci utrudniać zmianę.
Zmiana stylu życia i sposobu odżywiania niejednokrotnie jest bardzo trudna!
Niełatwo jej dokonać, bo nie zawsze wiadomo, co i dlaczego robimy źle. Nie potrafimy nazwać problemu i zidentyfikować błędów. Dlatego jeśli potrzebujesz pomocy, zgłoś się do dietetyka lub psychodietetyka:
- ustalicie wspólnie jakie błędy dostrzegacie,
- pozna Twój styl życia i odżywiania oraz cele zdrowotne lub sylwetkowe,
- dopasuje indywidualny plan zmiany,
- będzie śledził twoje postępy i wspierał w momentach zwątpienia.
